Denk je eraan om een orgaan te kopen? Lees dit eerst
Deze pagina legt uit wat de gevolgen kunnen zijn van het kopen of verkopen van een orgaan. We willen je helpen om geen verkeerde keuze te maken.
Voor veel mensen met een ernstig ziek orgaan is een transplantatie de beste behandeling. Bij een transplantatie krijg je een orgaan van een donor. Dit gebeurt in een ziekenhuis door artsen.
Een orgaan kan komen van:
- iemand die is overleden;
- een levende donor (alleen bij een nier of een deel van de lever).
Doneren gebeurt altijd vrijwillig. Bij levende donatie gelden strenge regels. De donor en de patiënt worden goed onderzocht en begeleid. Zo verloopt de operatie zo veilig mogelijk.
Bij donatie na overlijden wordt het orgaan eerst gecontroleerd op kwaliteit en veiligheid.
Wat is orgaandonatie?
Soms worden organen verkocht voor geld. Dit heet orgaanhandel. Vaak gaat dit via tussenpersonen of bedrijven.
In Nederland, en in de meeste andere landen, is orgaanhandel verboden. Het hoort niet bij de gewone zorg en de zorgverzekering vergoedt dit niet. Ook naar het buitenland reizen om daar een orgaan te kopen is strafbaar.
Waarom raden we het af om een orgaan te kopen?
Een orgaan kopen lijkt soms een oplossing, maar heeft grote nadelen:
- De zorg is niet altijd veilig of goed.
- Er is een grotere kans op complicaties of overlijden.
- Kwetsbare mensen kunnen worden uitgebuit.
Daarom adviseren artsen om altijd gebruik te maken van de normale zorg.
Wat zijn de risico’s voor jou als patiënt?
Bij commerciële transplantaties is de zorg vaak minder goed geregeld.
Voor de operatie
- Belangrijke medische informatie kan ontbreken.
- Je wordt soms niet goed onderzocht.
- Ernstige ziekten kunnen daardoor worden gemist.
Tijdens en na de operatie
- De operatie gebeurt soms in slechte klinieken.
- De kans op problemen tijdens de operatie is groter.
- Infecties en overlijden komen vaker voor.
Na de operatie
- Je krijgt misschien niet de juiste medicijnen.
- Gegevens over je behandeling ontbreken vaak.
- Artsen in Nederland kunnen je moeilijk helpen.
- Ook reizen vlak na de operatie is niet veilig. Dit kan zorgen voor extra problemen, zoals trombose of slecht herstel van de wond.
Wat zijn de risico’s voor de donor?
Mensen die een orgaan verkopen, doen dit vaak omdat ze in een moeilijke situatie zitten. Bijvoorbeeld door schulden.
Voor de operatie
- Donoren krijgen niet altijd goede uitleg.
- Ze begrijpen de risico’s soms niet goed.
- Het medisch onderzoek kan onvoldoende zijn.
Tijdens en na de operatie
- De zorg is soms niet goed.
- Problemen worden niet altijd behandeld.
- Er is vaak geen goede nazorg.
Op de lange termijn
- Donoren kunnen gezondheidsproblemen krijgen.
- Ze kunnen minder goed werken en inkomen verliezen.
- Ze krijgen vaak maar een klein deel van het geld.
Ook kunnen er andere gevolgen zijn:
- spijt of teleurstelling;
- problemen in het gezin;
- minder toegang tot goede zorg.
Veel donoren zeggen achteraf dat hun situatie niet beter is geworden.
Is orgaanhandel veilig en eerlijk?
Nee. Orgaanhandel leidt vaak tot ongelijkheid en uitbuiting. Mensen in een moeilijke situatie worden benadeeld. Daarom vinden veel landen dit onveilig en oneerlijk.
Wat wordt eraan gedaan?
Overheden en ziekenhuizen werken samen om orgaanhandel tegen te gaan. Bijvoorbeeld door:
- illegale klinieken aan te pakken;
- onderzoek naar organisaties en tussenpersonen;
- mensen te informeren over de risico’s.
Soms worden mensen hiervoor gestraft.
Wat kun je wel doen?
Heb je een orgaantransplantatie nodig? Bespreek dit altijd met je arts.
Je kunt:
- samen kijken of je in aanmerking komt;
- informatie krijgen over de wachtlijst;
- kijken of een levende donor mogelijk is en bespreken hoe je een levende donor kunt vinden.
In Nederland zijn er duidelijke regels. Er is aandacht voor veiligheid en goede begeleiding.
Tot slot
Een orgaan kopen lijkt misschien een snelle oplossing. Maar het brengt grote risico’s met zich mee, voor jou en voor anderen. Een transplantatie via het ziekenhuis is de veiligste keuze.
Goed om te weten
Sinds 1 juli 2026 is er in Nederland een meldpunt. Artsen moeten melden als iemand voor een transplantatie naar het buitenland reist. De arts geeft geen oordeel. De informatie wordt alleen gebruikt om meer inzicht te krijgen. Het is niet bedoeld om mensen op te sporen of te straffen.