Samen op weg naar optimale hoornvlies-transplantaties

Als Tissue Specialist en onderzoeker bij Amnitrans Eyebank Rotterdam is Julia Nijenhuis gespecialiseerd in het prepareren en ontwikkelen van oogweefsel voor hoornvliestransplantaties.

Robert Jan Wijdh is corneaspecialist in het UMCG. Sinds 1997 speelt hij een belangrijke rol bij meer dan 5.000 hoornvliestransplantaties. Daarnaast werkt hij veel mee aan wetenschappelijk onderzoek.

Oogbank

Julia: ‘Bij onze oogbank ontvangen we gedoneerd oogweefsel. Na binnenkomst beoordelen we eerst de kwaliteit van het weefsel en als het geschikt is, prepareren we het zodat oogchirurgen het kunnen transplanteren. Het aanbieden van hoornvliezen bij chirurgen gaat heel makkelijk online via de applicatie van de NTS. Vervolgens geeft de chirurg aan of hij/zij het eens is met het aanbod.

DMEK

‘Ook kan de chirurg in de app melden of die een DMEK gaat uitvoeren, een operatietechniek waarbij alleen de binnenste laag (lamel) van het hoornvlies wordt vervangen. Daarvoor maken we de binnenste lamel van het hoornvlies los van het stroma (de middelste, dikste laag van het hoornvlies) en leveren alleen dit te transplanteren laagje cellen aan. De lamel is maar 10 micrometer dik en is zo kwetsbaar dat we heel secuur moeten werken. We gebruiken daarom de no-touch-techniek, waarbij je het weefsel zo min mogelijk aanraakt.’

Samenwerking in de weefselketen

‘De samenwerking met de hele weefselketen vind ik heel prettig. Doordat de lijntjes kort zijn, kunnen wij snel overleggen - onder andere met Robert Jan en zijn collega-chirurgen - en samen voor elke patiënt het best beschikbare hoornvlies prepareren.’

Aanvraag

Robert Jan: ‘Als een van mijn patiënten een donorhoornvlies nodig heeft, dan vraagt ons planbureau die met de applicatie van de NTS aan bij de oogbank. Bij de aanmelding kunnen we meteen al aangeven op welke termijn het hoornvlies nodig is en of er speciale wensen zijn, bijvoorbeeld voor de grootte of de HLA-typering van het weefsel. Vervolgens gaan Julia en haar collega’s op zoek naar een geschikt hoornvlies.’

Gouden standaard

‘DMEK is ondertussen de gouden standaard voor patiënten met een aandoening van het hoornvliesendotheel (binnenkant van het hoornvlies, red.). Het mooie eraan is dat maar een heel klein deel van het hoornverlies vervangen wordt, waardoor de vorm intact blijft en het zicht snel en vaak volledig herstelt. Deze uitvinding heeft grote invloed gehad op het succes van hoornvliestransplantaties.’

Toekomst

‘Voor de toekomst zijn er nog meer veelbelovende technieken, bijvoorbeeld met celkweken en stamcellen. Op chirurgiegebied denk ik dat we al een soort optimum bereikt hebben, mede dankzij de laagdrempelige samenwerking met de NTS en de weefselbanken. Ik kan vóór de operatie in de app al zien hoe het transplantaat eruitziet. Het is ontzettend fijn om met een gerust hart een operatie in te gaan, zonder dat je voor verrassingen komt te staan.’